⚡ So sánh relay 8 chân và relay 14 chân: Nên chọn loại nào cho tủ điện?

Khi làm tủ điện, relay 8 chân và relay 14 chân là hai loại gặp khá thường xuyên. Nhìn qua thì chúng đều là relay trung gian, nhưng khi đi vào thực tế lắp đặt, số lượng tiếp điểm khác nhau sẽ làm cách đi dây, cách mở rộng tín hiệu và cách bố trí trong tủ khác nhau khá nhiều.

Nếu chọn đúng loại relay ngay từ đầu, mạch sẽ gọn hơn, dễ hiểu hơn và đỡ phải chắp vá khi cần thêm chức năng. Với những hệ thống có dùng relay của IDEC và lắp trong tủ điện các loại, việc phân biệt rõ relay 8 chân và relay 14 chân thường giúp kỹ thuật viên bóc tách vật tư sát hơn và đi dây cũng chủ động hơn.

⚡ 1. Giới thiệu / nguyên tắc

Điểm khác nhau lớn nhất giữa relay 8 chân và relay 14 chân nằm ở số lượng tiếp điểm. Nói đơn giản, relay 8 chân thường có ít cặp tiếp điểm hơn, nên phù hợp với các mạch điều khiển gọn hoặc ít nhánh. Còn relay 14 chân có nhiều tiếp điểm hơn, nên thuận lợi hơn khi một lệnh cần điều khiển nhiều chức năng cùng lúc.

Trong thực tế, việc chọn loại nào không chỉ phụ thuộc vào “có vừa socket hay không”, mà còn phụ thuộc vào số lượng tín hiệu bạn cần lấy ra từ relay. Nếu sơ đồ chỉ cần tự giữ, bật đèn báo hoặc lấy thêm một tín hiệu phụ, relay 8 chân thường là đủ. Nhưng nếu cùng một lệnh mà cần vừa báo đèn, vừa kích contactor, vừa trả tín hiệu về PLC và vừa liên động với nhánh khác, relay 14 chân sẽ hợp lý hơn.

Khi bố trí trong tủ điện trong nhà, tủ điện trong nhà - tủ ngang hoặc tủ điện ngoài trời - tủ đứng, chọn đúng số chân relay ngay từ đầu thường giúp phần đi dây và phần dự phòng mở rộng về sau đỡ rối hơn.

• Relay 8 chân phù hợp hơn với mạch đơn giản hoặc ít nhánh tín hiệu
• Relay 14 chân phù hợp hơn khi cần nhiều tiếp điểm trong cùng một relay
• Nên chọn theo chức năng mạch, không nên chỉ chọn theo thói quen

🔧 2. Kiến thức kỹ thuật

Về cấu tạo, relay 8 chân thường gồm 2 chân coil và 2 bộ tiếp điểm chuyển đổi. Còn relay 14 chân thường gồm 2 chân coil và 4 bộ tiếp điểm chuyển đổi. Nói cách khác, relay 14 chân cho phép bạn lấy ra nhiều nhánh tín hiệu hơn từ cùng một lần tác động coil. Đây là điểm rất hữu ích trong các mạch điều khiển có nhiều chức năng đi kèm.

Trong thực tế, các dòng relay của IDEC như nhóm 8 chân hoặc 14 chân thường được dùng khá nhiều vì dễ thay thế, dễ nhận diện và thuận tiện cho việc lắp socket. Nhưng điều cần lưu ý là số chân nhiều hơn không đồng nghĩa lúc nào cũng tốt hơn. Nếu mạch chỉ cần ít tiếp điểm mà vẫn dùng relay 14 chân, bạn vẫn có thể dùng được, nhưng phần đi dây và socket sẽ chiếm chỗ hơn mức cần thiết.

Một điểm nữa cũng hay gây nhầm là kiểu chân. Có relay chân tròn và relay chân dẹt. Chúng không dùng chung socket với nhau, nên khi thay thế hoặc bóc tách vật tư cần kiểm tra kỹ. Trong thực tế, rất nhiều trường hợp chọn đúng relay 8 chân hoặc 14 chân nhưng lại sai kiểu chân, dẫn đến không lắp được vào socket sẵn có.

• Relay 8 chân thường có 2 bộ tiếp điểm chuyển đổi
• Relay 14 chân thường có 4 bộ tiếp điểm chuyển đổi
• Cần phân biệt rõ chân tròn và chân dẹt khi chọn socket

📊 3. Bảng tham khảo hoặc ví dụ

Dưới đây là bảng tham khảo nhanh để dễ hình dung khi chọn giữa relay 8 chân và relay 14 chân:

Ví dụ, trong một vỏ tủ có sẵn hoặc một tủ điều khiển nhỏ, nếu bạn chỉ cần tự giữ mạch và bật thêm một đèn báo thì relay 8 chân thường đã đủ. Nhưng nếu cùng một tín hiệu mà cần thêm cả contactor, đèn báo, tín hiệu phản hồi và khóa chéo, relay 14 chân sẽ giúp gọn hơn so với việc ghép nhiều relay nhỏ lại với nhau.

🛠️ 4. Lưu ý thi công

Khi lắp relay 14 chân, điều dễ thấy nhất là số lượng dây vào socket sẽ nhiều hơn. Nếu không đi dây gọn, phần bên trong tủ rất dễ rối. Vì vậy, với relay 14 chân, việc dùng đầu cốt, đánh số dây và gom dây qua cầu đấu là gần như nên làm ngay từ đầu. Nếu làm cẩn thận, relay 14 chân có thể giúp tiết kiệm không gian tổng thể. Nhưng nếu đi dây thiếu tổ chức, nó cũng dễ làm tủ nhìn chật và khó dò lỗi hơn.

Với relay 8 chân, phần đi dây thường nhẹ hơn và phù hợp với những mạch không quá phức tạp. Đây là lý do relay 8 chân vẫn được dùng rất nhiều trong các tủ điều khiển đơn giản hoặc những vị trí chỉ cần thêm vài tiếp điểm phụ. Nếu tủ có ít chỗ thao tác, việc dùng relay 8 chân cũng thường dễ kiểm soát hơn.

Ngoài ra, cần kiểm tra kỹ socket tương ứng với relay. Cùng là relay IDEC nhưng socket cho 8 chân và 14 chân là khác nhau, chưa kể còn khác theo kiểu chân tròn hay chân dẹt. Với những tủ dùng nhiều thiết bị điều khiển mặt cánh của IDEC, phần relay bên trong càng nên được tổ chức rõ ràng để dễ liên hệ giữa phần thao tác bên ngoài và phần logic bên trong.

• Relay 14 chân cần đi dây gọn hơn vì mật độ dây cao hơn
• Relay 8 chân thường dễ thi công hơn với mạch đơn giản
• Cần kiểm tra đúng socket theo số chân và kiểu chân

🏗️ 5. Giải pháp / sản phẩm Elec-Store

Khi chọn giữa relay 8 chân và relay 14 chân, thường không nên chỉ nhìn vào bản thân relay mà nên nhìn theo cả hệ thống. Nghĩa là nên xem số lượng tín hiệu cần lấy ra, kiểu điều khiển mặt tủ, không gian lắp đặt và khả năng mở rộng sau này. Nếu phần điều khiển đang dùng thiết bị IDEC, việc đồng bộ relay và socket đúng model ngay từ đầu sẽ giúp quá trình lắp ráp thuận hơn rất nhiều.

Bên cạnh đó, loại tủ cũng ảnh hưởng đến cách chọn relay. Với tủ điện các loại, kỹ thuật viên thường cần cân nhắc thêm chiều rộng thanh ray, khoảng thao tác và số lượng dây phải đi qua từng cụm relay. Nếu là tủ trong nhà hoặc vỏ tủ có sẵn, đôi khi relay 8 chân sẽ hợp lý hơn cho các mạch nhỏ. Còn với các tủ có nhiều chức năng hoặc nhiều tín hiệu cùng lúc, relay 14 chân có thể là phương án gọn hơn về tổng thể. Với tủ ngoài trời - tủ đứng, bạn cũng nên tính thêm không gian thao tác khi bảo trì tại chỗ.

Nếu đang bóc tách vật tư, bạn có thể đi theo thứ tự: xác định mạch cần bao nhiêu tiếp điểm, kiểm tra có cần thêm liên động hay tín hiệu phụ không, sau đó mới quyết định dùng relay 8 chân hay 14 chân. Cách làm này thường sát sơ đồ hơn và ít bị thiếu tiếp điểm hơn.

📞 6. Liên hệ tư vấn

Nếu bạn đang phân vân nên dùng relay 8 chân hay 14 chân cho một sơ đồ cụ thể, cách nhanh nhất là nhìn vào số lượng nhánh tín hiệu mà relay cần xử lý. Nếu mạch chỉ đơn giản, relay 8 chân thường là đủ. Nếu cần nhiều tín hiệu cùng lúc hoặc muốn chừa sẵn khả năng mở rộng, relay 14 chân thường sẽ hợp lý hơn.

Bạn có thể tham khảo thêm nhóm thiết bị IDEC cho phần relay và phụ kiện điều khiển, hoặc xem trước các loại tủ điện để dễ hình dung cách bố trí thiết bị bên trong. Khi có sơ đồ hoặc ảnh tủ thực tế, việc đối chiếu sẽ nhanh và sát hơn nhiều.

Nội dung trên là ý kiến cá nhân và thông tin sưu tầm.

Khi áp dụng thực tế, bạn nên kiểm tra thêm datasheet, catalogue hãng và điều kiện sử dụng cụ thể.

Thông số có thể thay đổi tùy model, tùy nhà sản xuất và tùy ứng dụng.